| Thầy giáo Nguyễn Đức Hiệp-GV Vật lý THPT Chuyên Trần Đại Nghĩa-TP HCM | | | | |
Lần đầu tiên có một website đào tạo Vật lý trực tuyến miễn phí, đi đầu trong cả nước về chất lượng và nội dung giảng dạy (www.ephysicsvn.com). Tác giả của nó là một trong số những Hiệp sỹ CNTT 2005, thầy giáo Nguyễn Đức Hiệp, người thổi lửa cho cuộc cách mạng giáo án điện tử tại tỉnh Đồng Nai. Từ một anh giáo phải làm thêm đủ nghề để kiếm sống đến một “hiệp sĩ” nổi tiếng với những đóng góp vô vụ lợi cho xã hội trong lĩnh vực CNTT, một câu chuyện dài của chàng hiệp sỹ. Ông thầy "không đầu hàng" Thầy giáo Hiệp từng có một thời khó khăn, ngoài giờ lên lớp phải tranh thủ ôm máy ảnh đi chạy xô, làm công việc của một anh phó nháy thực thụ. Cũng có lần, học trò, phụ huynh mời ông chụp hình cho gia đình, đám tiệc, lời ra tiếng vào không ít. Rồi nhà trường muốn ông đổi nghề tay trái. Vợ chồng ông mở một ki-ốt bán sách báo gần cổng trường. Và ít ai ngờ, từ đây, câu chuyện của chàng hiệp sỹ bắt đầu. Đọc sách báo mình bán, ông thấy không phải cuốn nào cũng hay, nhất là sách giáo dục vì không sát với thực tế giảng dạy, học tập. Nghĩ là làm, thầy Hiệp mầy mò viết sách giáo khoa. Ông Trần Anh Dũng, Hiệu trưởng trường Lương Thế Vinh, Đồng Nai nhớ lại: "Trước đây, khi giai đoạn đời sống giáo viên còn khó khăn, thầy Đức Hiệp ngoài vấn đề giảng dạy thì cũng phải mưu sinh. Nhưng hoạt động của thầy Đức Hiệp vẫn xung quanh những vấn đề xuất bản sách hoặc in ấn. Nó cũng rất gắn liền với giáo dục chứ không phải là các hoạt động thoát ra khỏi phạm vi giáo dục". Thầy Hiệp viết sách để phục vụ giảng dạy. Những cuốn sách dạy và học Vật lý mang đủ phong cách trình bày. Mỗi cuốn được ra lò từ một cơ sở chế bản vi tính khác nhau, bản in lại không được đẹp. Thế nhưng, chính những cuốn sách lưu hành “nội bộ” tỉnh theo giấy phép của Sở Văn hóa Thông tin, nhuận bút mỗi cuốn cũng được khoảng 5-6 triệu đồng cũng đủ để thầy Hiệp sống và nuôi ước mơ viết sách. Thầy Nguyễn Anh Thi, Tổ trưởng bộ môn Vật Lý trường Lương Thế Vinh, người cùng thầy Hiệp viết khá nhiều sách kể: "Hai anh em tìm tài liệu nghiên cứu để viết sách tham khảo không phải dễ dàng, cũng không nhiều, chủ yếu là của Liên Xô cũ và của Nga. Bài tập của Nga mới là cái bài tập đánh vào tư duy của học sinh giỏi chứ còn các bài tập khác, các sách khác thì hiếm hơn". Vậy mà theo ông Dũng cho biết, thầy Đức Hiệp tham gia viết rất nhiều bộ sách tham khảo vật lý từ lớp 6 cho tới lớp 12 và cũng tham gia giảng dạy đội tuyển học sinh giỏi từng đạt các giải cao trong các kỳ thi Olympic khu vực cũng như toàn quốc của nhà trường trong những năm qua. Không bằng lòng với những cuốn sách “nhôm nhoam”, thầy Hiệp gom tiền nhuận bút của 6-7 cuốn sách để sắm một chiếc vi tính hàng hiệu HP, quyết tâm tự mình phải làm luôn được cả khâu sắp chữ, trình bày. Tự mày mò học Word để đánh máy, nghĩ lại, đến giờ, thầy Hiệp vẫn còn toát mồ hôi vì đồng lương còm còn phải gánh thêm tiền công trả cho "thợ vi tính" từ thành phố Hồ Chí Minh đến tận nơi sửa chữa, đôi khi chỉ vì một lỗi xung đột phông chữ. Tuy thế, ông giáo nghèo ham vi tính, mắc bệnh sợ.. tốn tiền không đầu hàng. Đầu tiên là học lỏm các nhân viên trình bày trong lúc ngồi cạnh sửa lỗi chế bản, cách dùng các phần mềm chế bản như Ventura, Page Maker, Amipro-chuyên xếp chữ Toán-Lý. Dần dần, thầy Hiệp tự chế bản, trình bày sách. Vừa làm vừa gỡ khó, đến chỗ cần hình ảnh minh hoạ, thầy phải bỏ trống để nhờ người khác vẽ, mỗi hình mất 1.000 đồng. Ông Thầy lại mày mò học Corel để vẽ, rồi học cách chỉnh sửa hình khai thác được trên mạng để dùng lại vì ít tốn thời gian và đẹp hơn. "84 câu hỏi vật lý 12" là cuốn sách đầu tiên ông chế bản bằng chiếc máy tính của mình. Và đó cũng là cuốn đầu tiên của ông được Nhà xuất bản Giáo Dục in, phát hành trên toàn quốc. Trong nhà lưu niệm của trường, thầy Hiệp nâng niu từng cuốn sách và giới thiệu rất tận tình với chúng tôi: "Cuốn này là cuốn ngày xưa mình với thầy Tương cùng tham gia viết, đây là cuốn sách ra đời sớm để thống nhất cho đội tuyển vật lý của nhiều tỉnh". Thầy tâm sự: "Viết sách cũng là dịp ngồi và giải nhiều bài tập đa dạng, giải xong để học sinh, đồng nghiệp đọc. Tất nhiên cũng có những chỗ hay, chỗ dở. Nhưng có như thế, mạnh dạn như thế thì học trò mới có cái để nó đọc". "Thổi hồn" vào giáo án
 "Hiện tại, đồ dùng dạy học của ta không đồng bộ, nhập khẩu các nước lung tung. Viết SGK theo sơ đồ thí nghiệm này nhưng nhập khẩu cái dụng cụ của nước khác, không đồng bộ với chương trình và dĩ nhiên, giáo viên cũng khó có thể dạy được. Nhưng khi anh đưa tin học vào thì rõ ràng trực quan hơn. Thí dụ con lắc dao động, nó dao động được, người thầy không chỉ giảng được về mô tả cái dụng cụ đó mà nội dung cái hiện tượng vật lý của thí nghiệm đó cũng sinh động như thật", thầy Thi bày tỏ.
Thầy Hiệp học vi tính để viết sách, rồi sử dụng thành thạo, sau lại đâm mê. Những thí nghiệm con lắc, lò xo, rồi khó hơn nữa là giao thoa, khúc xạ ánh sáng.. làm thế nào để học sinh hiểu thật đúng, tiếp thu thật nhanh? Những câu hỏi đó cứ xoay trong đầu, thôi thúc người thầy cho ra đời những trang giáo án đặc biệt: "Phải làm cho được con lắc, cái pittong chuyển động,..thành công còn là để phục vụ cho chính giáo viên, chứ với dụng cụ thí nghiệm vừa thiếu vừa lạc hậu, chẳng lẽ chỉ thuyết phục học trò bằng các công thức như ngày xưa". Đặt hàng cho chính mình, ông thầy hăm hở lao vào nghiên cứu. Mặc dù không phải là người hoạt động tin học chuyện nghiệp nhưng với sự say mê nhiệt tình trong việc vận dụng CNTT vào giảng dạy, thầy vẫn quyết tâm thổi hồn vào từng trang giáo án. "Và ngay khi những bài giảng trên máy vi tính của thầy Hiệp ra đời, chương trình ôn tập về vật lý của Đài TH Đồng Nai quyết định sử dụng ngay trong khi nhiều môn khác cũng dạy truyền hình không hề có. Cho nên, phải nói rằng Hiệp là anh xung phong, đi đầu", thầy Thi hào hứng. Với công trình tràn đầy lòng nhiệt huyết, thầy Hiệp đã thành công. Những bài giảng của thầy có thêm món “thí nghiệm trên máy vi tính”. Thú vị hơn nữa là những bộ phim khoa học của Đài THVN được thầy thu lại, tự biên tập trên máy tính cho phù hợp với bài giảng để chiếu cho học sinh xem. Hai năm trước, năm 2003, khi tham gia chương trình ôn thi tốt nghiệp, luyện thi đại học từ xa môn Vật lý của Đài Truyền hình Đồng Nai, lần đầu tiên trong bài giảng của mình, thầy Hiệp đã giới thiệu phương pháp dạy bằng giáo án điện tử để mọi người quen mắt với phương pháp giảng dạy, học tập mới “2 trong 1” (từ xa và ứng dụng CNTT). Nhưng trên thực tế, gần 3 năm nay, khoảng 30% tiết dạy của thầy đã có sự trợ giúp của CNTT. Tùy theo nội dung từng tiết mà mức độ ứng dụng khác nhau. Nhưng, cái được lớn nhất không chỉ là việc ứng dụng thành công CNTT vào công tác giảng dạy mà qua đó đã tạo được một phong trào của tất cả các giáo viên trong tỉnh Đồng Nai. "Trên địa bàn tỉnh tính đến thời điểm này, 100% các trường PTTH, 100% giáo viên PTTH đã đứng lớp bằng cái giáo án điện tử", ông Đỗ Hữu Tài, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Nai tự hào cho biết. Trong thời gian sắp tới, thầy hiệu trưởng Trần Anh Dũng cho hay: "Tất cả các bộ môn không chỉ bộ môn vật lý đều phải thiết kế những chương trình hay giáo án điện tử để có thể giảng dạy tốt hơn". Theo ông Hữu Tài chúng tôi được biết, Sở cũng đã soạn thảo một chương trình 100 tiết cho toàn bộ giáo viên PTTH cách học để biết giảng dạy bằng giáo án điện tử. Ông Tài nhấn mạnh: "Chúng tôi cũng mạnh dạn tổ chức, bỏ tiền cho các thầy cô giáo học tập và thi cấp chứng chỉ. Nếu giáo viên nào thi rớt thì phải thi lại, học lại. Anh nào có cái chứng chỉ này thì mới đựơc đứng lớp để giảng dạy. Chúng tôi cũng phấn đấu lập ra một ban quản lý mạng về các môn học để có thể chọn lựa đưa lượng bài chất lượng lên Internet. Làm được như vậy, ngoài giờ học trên lớp, học viên sẽ được hướng dẫn truy cập ở các phòng máy của nhà trường để các em có thể học được các giáo án của những người thầy giỏi không thể được học trên lớp". "Cú hích" ephysicsvn.com  Trong khi toàn tỉnh vẫn chưa có nhiều ứng dụng lớn, thầy Hiệp cũng là người đi tiên phong trong lĩnh vực phục vụ giảng dạy bằng CNTT. Hai năm sau khi phương pháp giảng bài trên giáo án điện tử của thầy Hiệp được ứng dụng thành công, 100% giáo viên của trường cấp ba trong tỉnh cũng đã sử dụng giáo án điện tử. Nhưng, không dừng lại ở đó, thầy Hiệp lại âm thầm nghiên cứu để xây dựng website dành cho những người yêu Vật lý ephysicsvn.com.
Ngoài những thông tin như trao đổi kinh nghiệm dạy học, các phần mềm dạy học và giải đáp thắc mắc liên quan đến Vật lý, ông còn đưa một loạt các thí nghiệm ảo, nội dung của những cuốn sách đã viết lên website, xem đó như là cách chia sẻ lại những gì đã học, đã tìm kiếm được từ Internet ephysicsvn.com còn là địa chỉ để thầy Hiệp tổ thức các lớp học trực tuyến miễn phí, chủ yếu là trong dịp hè để giúp học sinh ôn luyện tốt nghiệp, luyện thi đại học, giúp giải đáp thắc mắc. Ông Đỗ Hữu Tài, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đồng Nai cho biết: "Khi Sở chưa có chủ trương thì anh Hiệp đã tự học tự nghiên cứu và đưa ra được một website về bộ môn Vật lý mà mình giảng dạy. Tâm huyết nhất là anh nghiên cứu toàn bộ tất cả những gì có thể đưa lên Internet cho tất cả mọi người cùng học". Ông Tài cũng đánh giá cao những kết quả thực tế mà website của thầy Hiệp mang lại: "trong một tỉnh hay trong một trường, có những giáo viên xuất sắc, giáo viên không đựơc xuất sắc cho nên các em học sinh thường muốn lựa giáo viên giỏi. Nhưng bây giờ làm sao giáo viên dạy hết tất cả kiến thức được. Qua phương tiện truyền thông này, tất cả học viên đều có thể học được ở tất cả những thầy giáo ở trong tỉnh Đồng Nai thậm chí tương lai sẽ học trong quốc gia và nghiên cứu quốc tế". Cũng cần nói thêm rằng, trang web này có ích rất nhiều đối với học sinh trong vấn đề tự học vật lý cũng như giúp ích cho giáo viên trong công đoạn thí nghiệm vật lý ảo mà thực tế không thể nào thực hiện được bằng những phương tiện đồ dùng dạy học hiện có. "Bản thân anh làm không khó khăn nhưng khó là anh phải tiên liệu xem cái này có khả thi không, người ta có làm theo không? Người ta có xem không? Tức là anh phải chuẩn bị thật tốt. Điều đó đòi hỏi nhiều công phu", thầy giáo Nguyễn Anh Thi chia sẻ. Từ những giờ dạy chay, học chay, cho đến học qua thí nghiệm trên máy vi tính và dần dần, lần đầu tiên, qua Đài Truyền hình Đồng Nai, học sinh được thấy một con lắc lò xo chuyển động hay cả một thí nghiệm vật lý khó tưởng tượng về phản xạ và khúc xạ ánh sáng. Thêm một bước nữa, website ephysicsvn.com của thầy Hiệp khá đầy đặn về thông tin, học sinh có thể tự học, tự làm thí nghiệm ở nhà, không cần đến lớp và tất nhiên cũng không mất tiền. Không những thế, tự học qua website, các em có thể bao quát được toàn bộ chương trình mà không dừng lại ở đơn vị tiết học, bài học theo cách dạy thông thường. "Người lái đò" cần mẫn
 Hiện, thầy Nguyễn Đức Hiệp đã chuyển công tác từ trường chuyên Lương Thế Vinh, Đồng Nai về trường PTTH Trần Đại Nghĩa, Thành phố HCM. Gia đình thầy vẫn ở tại Đồng Nai, những ngày cuối tuần, địa chỉ nhà thầy lại điểm đến của nhiều học sinh, cũ có, mới có. Với các em, thầy Hiệp còn là người để có thể sẻ chia những ước mơ và hoài bão.
Trường PTTH Lương Thế Vinh là trường đi tiên phong trong lĩnh vực ứng dụng CNTT trong giảng dạy. Và đặc biệt, tổ vật lý là tổ đầu tiên ứng dụng CNTT trong giảng dạy, trong đó có sự đóng góp cũng rất quan trọng của thầy Nguyễn Đức Hiệp. 25 năm đứng lớp, biết bao lớp học sinh đã qua bàn tay dìu dặt của thầy. Thầy Hiệp cũng đóng góp cho trường chuyên Lương Thế Vinh nơi thầy từng dạy trên 40 giải trong cái kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, trong đó có hai giải nhất bộ môn Vật Lý. Còn với thầy, mỗi một lớp học trò giỏi, một trò giỏi đã đủ là niềm hãnh diện, sung sướng trọn vẹn. Nhắc đến học trò, thầy Hiệp hào hứng: "Có rất nhiều học sinh thầy rất hài lòng, chị Hiếu anh Chí Nghĩa, Phúc đã ra trường, Tú đang học trường Bách Khoa, Đỗ Thị Thanh Huyền đang học ở St.Petersburg. Con gái Việt Nam qua đó học trường CNTT là xuất sắc lắm". Ngừng một lát, giọng thầy tràn niềm tin tưởng: "Trong lớp tương lai sau đây sẽ có người làm thầy, năm nay là đã làm thầy rồi đấy. Như thế để các em cố gắng mà theo cho bằng các anh". 30 đầu sách đã thực hiện, đặc biệt có 4 cuốn sách giáo khoa về Vật Lý xuất bản trên cả nước và hàng chục cuốn sách tham khảo lưu hành trong phạm vi tỉnh hay nội bộ trường của Thầy Hiệp là những đóng góp không hề nhỏ. Vậy mà trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, thầy giáo Hiệp chỉ luôn nhắc đến mong ước làm sao để giúp cho học sinh hưng phấn, thích thú với mỗi bài giảng. Làm thế nào để giúp cho các em được "trăm nghe không bằng một thấy". Với mong muốn đó, trong dự định tới đây, thầy Hiệp sẽ triển khai ý tưởng chuyển thể những cuốn sách in của mình thành sách CD. Những cuốn sách có tính tương tác cao, thuận tiện hơn và sử dụng được những công nghệ mới nhất. "Người thầy giáo bình thường mà bằng lòng với số phận thì không thể tiếp cận được nổi cái này. Lúc nào cũng phải nghiên cứu, lúc nào cũng phải mày mò, lúc nào cũng phải tìm tòi và lúc nào cũng phải tư duy về những hình ảnh của những người học viên của mình khi đứng lớp, cảm thấy rằng cái đôi mắt nó sáng rực lên hay đôi mắt nó lờ đờ để mình tự đánh giá cái phương pháp của mình. Từ đó, chúng ta mới có thể nói "thầy giáo" đi vào cái nghiệp của chúng ta thật trọn vẹn. Làm được cần phải có một cái tâm", lời nhận xét này của ông Đỗ Hữu Tài về thầy Nguyễn Đức Hiệp đã nhận được sự đồng tình của các đồng nghiệp của thầy Hiệp, ông thầy bắt CNTT phục vụ giáo dục đào tạo. |
In 
20.3%
40.4%
39.3%